Tworzenie aplikacji internetowych to skomplikowany, czasochłonny i nie zawsze opłacalny proces.

Dlaczego wielu programistów pisze własne aplikacje, frameworki, biblioteki i inne rozwiązania?

Po prostu wychodzą z przekonania, że sami zrobią to lepiej. Czasami zdarza się, że dzięki temu podejściu rodzą się prawdziwe perełki. Często wielkie molochy tracą klientów, użytkownicy znajdują produkty skrojone na miarę ich potrzeb i każdy może być zadowolony.

Pozostałe przypadki to zmarnowany potencjał, czas i zasoby, bo projekt umiera, zanim rozpoczął żywot. Dopóki nie rozpoczniesz tworzenia nowej jakości nie będziesz, miał pewności co do swojej wartości.

Właściwy wpis

Często zastanawia mnie kształt moich wypowiedzi formułowanych w stanie, jak najbardziej trzeźwym. Jestem przecież człowiek technicznych, któremu nie obce powinno być prasowanie, ale już bogaty język podczas wszelkich wypowiedzi, co najmniej zadziwia.

Człowiek uczy się przez lata, choć nie zawsze ma na to czas i chęci. Najlepszym przykładem moich osiągnięć jest SquareZone. Prosty, ale funkcjonalny serwis, który przystępnie oferuje informacje użytkownikom. Tym razem przyszedł czas na nowy przykład.

MyBlog – nazwa kodowa powinna być bardziej tajemnicza, ale projekt jest w zbyt wczesnym stadium, mimo wielomiesięcznej pracy przy jego tworzeniu. Otóż wspomniana aplikacja oferuje lub będzie oferowała w przyszłości funkcjonalności znane z popularnych systemów blogowych.

Architektura systemu po części czerpała ze znanego Wordpressa, jednak największym atutem omawianej aplikacji jest wydajność i zgodność ze standardami. Wszystkie testy i szczegóły zostaną przedstawione wkrótce. Niedługo postaram się przedstawić kolejne funkcjonalności oraz założenia rozwojowe.

Obecnie nie mam pewności czy kod źródłowy zostanie udostępniony publicznie, jednak wszelkie opinie na temat działania lub architektury są mile widziane.

Wersja demonstracyjna myBlogdostępna jest w sieci.

Podstawowe składniki takich platform to serwer Apache, baza danych MySQL oraz interpreter PHP, które przydają się podczas programowania i testowania aplikacji internetowych na lokalnym komputerze. Poszczególne elementy powstały niezależnie, ale razem tworzą znakomity zestaw, którego koszt jest niski w porównaniu z komercyjnymi rozwiązaniami.

Istnieje jeszcze kilka zalet takiego rozwiązania. Serwer lokalny jest darmowy, możliwa jest zmiana jego ustawień i działa nawet przy braku połączenia z internetem. Konta hostingowe często są płatne, ale nie zawsze. Tak samo jest z ustawieniami, które ze względów bezpieczeństwa często są niedostępne dla użytkowników. Ostatnim minusem jest połączenie z internetem, niezbędne dla dostępu do strony.

LAMP

W przypadku GNU/Linux sprawa jest bardzo prosta, ponieważ wymienione komponenty są dostępne dla większości dystrybucji. Mimo, tego zawsze możliwe jest ściągnięcie aktualnej wersji z internetu lub repozytorium. Najpewniej będą to poniższe polecenia.

sudo apt-get install apache2

sudo apt-get install php5

sudo apt-get install mysql

WAMP

W przypadku Windowsa istnieją paczki, które po instalacji pozwalają na korzystanie ze wszystkich elementów. Cały proces sprowadza się często do wyboru miejsca instalacji oprogramowania. Większość elementów zostanie od razu poprawnie skonfugurowana.

Krasnal Serv

Krasnal Serv to darmowe oprogramowanie, które umożliwia uruchomienie własnego serwera typu WAMP. Możliwe jest uruchomienie serwera WWW bez potrzeby konfigurowania Apache’a i innych elementów w systemie Microsoft Windows. Najnowsza wersja (2.7) pozwala na przełączanie się w locie między PHP4 i PHP5. Serwer działa niestabilnie w przypadku systemów Windows 9.x/ME.

Skład serwera w wersji 2.7 stanowi:

• Apache 1.3.31
• PHP 4.3.9 + SQLite
• PHP 5.0.2
• MySQL 3.23.58
• ActivePerl 5.6.1.628
• phpMyAdmin 2.6.2 pl2
• Zend Optimizer 2.0.3
• CesarFTP 0.99g
• Webalizer 2.1
• Free SMTP Server
• SQLiteManager 1.0.1

VertrigoServ

VertrigoServ to serwer, którego używałem przez długi czas. Poprzednio stosowałem KrasnalServ, który jednak zbyt wolno się rozwija, jeśli w ogóle. Składniki tego serwera są o wiele aktualniejsze.

Serwer w wersji 2.21 zawiera:

• Apache 2.0.63
• PHP 5.2.6
• MySQL 5.0.51b
• SQLite 3.5.9
• Smarty 2.6.19
• PhpMyAdmin 2.11.7
• ZendOptimizer 3.3.3
• SQLiteManager 1.2.0

WampServer

WampServer 2 to darmowy pakiet typu WAMP. Umożliwia instalację, uruchamianie oraz obsługę w systemie MS Windows serwera WWW opartego na serwerze Apache, interpretera skryptów PHP oraz serwera baz danych MySQL.

WampServer 2 nazywany wcześniej WAMP5 jest platformą opartą na licencji GPL. Jej głównym twórcą jest Francuz Romain Bourdon, którego wspiera społeczność portalu phpteam.net.

WampServer w wersji 2.0 zawiera:

• Apache 2.2.11
• PHP 5.3.0
• MySQL 5.1.36
• PhpMyAdmin 3.2.01

XAMPP

XAMPP jest darmowym wieloplatformowym pakietem opartym na licencji GNU General Public License. Składa się głównie z serwera Apache, bazy danych MySQL i interpreterów dla skryptów napisanych w PHP i Perlu. XAMPP działa między innymi na systemach MS Windows, Linux, Solaris i MacOS X.

Podsumowanie

Większość platform WAMP zawiera dodatkowe oprogramowanie przydatne podczas tworzenia i testowania aplikacji internetowych. Sam proces instalacji takiego oprogramowania jest łatwy. Pewne trudności zdarzają się przy konfiguracji niestandardowych opcji. Poza tym jest to idealne rozwiązanie na początku przygody z tworzeniem aplikacji internetowych.

Często spotykany PhpMyAdmin jest stosowany do zarządzania bazami danych. Nierzadko udostępniane są inne silniki baz danych, np. SQLite. Warto włączyć niektóre przydatne moduły serwera Apache, które domyślnie bywają wyłączone, jak choćby mod_rewrite, czy mod_userdir.

Fabryka abstrakcyjna

Plusem wykorzystania wzorca fabryki abstrakcyjnej jest możliwość ukrycia szczegółów implementacyjnych klas reprezentujących dany produkt. W ten sposób klient widzi tylko interfejs. Ukryte zostają również nazwy klas, co odizolowuje klienta od problemu określenia, do której klasy należy obiekt.

<?php
interface IUser {
	function getName();
}

class User implements IUser {
	public function __construct($id) { }

	public function getName() {
		return 'Jacek';
	}
}

class UserFactory {
	public static function create($id) {
		return new User($id);
	}
}
?>

Klasa User zaprezentowana powyżej implementuje interfejs IUser, który zawiera metodę getName(). Tworzenie nowego obiektu użytkownika odbywa się poprzez statyczną metodę create(). Szczegóły tworzenia użytkowników ukryte są w klasie User fabryki.

Podsumowanie

Istnieje prosta metoda sprawdzenia czy klasa działa poprawnie.

<?php
$oUser = UserFactory::create(1);
echo($oUser->getName());
?>

Poniższy wydruk pokazuje, że dokładnie tak się dzieje.

Jacek

Wzorzec projektowy fabryki abstrakcyjnej kładzie nacisk na tworzenie produktów z konkretnej rodziny.

Częsta sytuacja, z jaką spotykają się programiści to współdzielenie zasobów. Wszystkie zapytania do bazy danych wymagają połączenia. Taki uchwyt może być wykorzystany wielokrotnie przez różne zapytania przy tym samym żądaniu. Otwieranie i zamykanie połączeń jest najzwyczajniej, mało ekonomiczne.

Singleton

Istnieje proste rozwiązanie tego problemu. Singleton to wzorzec projektowy, który zwraca istniejącą instancję obiektu. Jeśli taka instancja nie istnieje wówczas jest tworzona. Idea rozwiązania jest bardzo prosta i idealnie pasuje do naszego problemu. Poniżej znajduje się kod klasy DB, która dziedziczy z klasy Singleton i tworzy takie połączenie do bazy.

Prawidłowa struktura klas, co zasugerował Wasacz w komentarzach, wymaga dziedziczenia klasy DB po ogólnej klasie wzorca Singleton. Niestety nie mam pomysłu zogranizowanie klasy wzorca poza pustymi metodami i jedną zmienną.

<?php
abstract class Singleton {
	protected static $_instance;

	protected function __construct() { }

	public static function instance() { }
}

class DB extends Singleton {
	private $_conn;

	private function __construct($conf) {
		$this->_conn = mysql_connect($conf['host'], $conf['user'], $conf['pass']) or die($this->error());
	}

	public static function instance($conf=null) {
		if (is_null(self::$_instance)) {
			self::$_instance = new DB($conf);
		}
		return self::$_instance;
	}
}
?>

Klasa DB zaprezentowana powyżej nie jest skomplikowana. Zawiera jednak tylko niezbędne metody, prezentujące działanie klasy. Niemożliwe jest stworzenie egzemplarza klasy DB, ponieważ konstruktor jest prywatny. Dostęp do obiektu możliwy jest poprzez publiczną, statyczną metodę instance().

Podsumowanie

Istnieje prosta metoda sprawdzenia czy klasa działa poprawnie. Próba pobrania obiektu klasy DB powinna zwrócić ten sam zasób.

<?php
print_r(DB::instance());
print_r(DB::instance());
?>

Poniższy wydruk pokazuje, że dokładnie tak się dzieje.

DB Object
(
    [_conn:private] => Resource id #11
)
DB Object
(
    [_conn:private] => Resource id #11
)

Wzorzec projektowy Singleton stosuje się bez względu na stopień skomplikowania aplikacji. Rozwiązanie to jest wygodniejsze i elastyczniejsze niż przechowywanie uchwytu do bazy danych w zmiennej globalnej.

“PHP5. Zaawansowane programowanie” to książka, która przedstawia potężne możliwości i elastyczność najnowszej wersji tej popularnej platformy programistycznej. Dzięki niej poznamy zasady programowania obiektowego, a także tworzenia użytecznych klas i funkcji. W książce przeczytamy również o modelowaniu w języku UML, a także korzystaniu z wzorców projektowych. Przeczytanie książki pozwoli na tworzenie zestawów narzędzi obiektowych oraz stosowanie modelu MVC. Dodatkowo książka opisuje analizę oraz implementację prawdziwego przypadku, a mianowicie systemu automatyzującego pracę działu sprzedaży w przedsiębiorstwie handlowym.

Książka jest przeznaczona dla zaawansowanych programistów. Jeśli chcesz poznać podstawy PHP lub tworzenia stron internetowych poszukaj innej książki. Jeśli chcesz poznać zaawansowane możliwości PHP5, a także właściwie rozbudować swoje aplikacje to sięgnij po tę książkę.

OSTATECZNA OCENA: 4/5

• Autorzy: Edward Lecky-Thompson, Heow Eide-Goodman, Steven D. Nowicki, Alec Cove
• Tytuł oryginału: Professional PHP5
• Tłumaczenie: Adam Byrtek, Jarosław Dobrzański, Paweł Gonera
• ISBN: 83-7361-825-2
• Format: B5, stron: 664
• Data wydania: 06/2005 (Helion)

AJAX jest technologią, która pozwala na asynchroniczne łączenie się z serwerem poprzez obiekt XMLHttpRequest. W czasie takiego połączenia dane mogą być pobierane lub zapisywane na serwerze, a sama strona nie jest przeładowywana jak w tradycyjnym modelu żądania. Aplikacje oparte o powyższy schemat dokonują aktualizacji w interfejsie użytkownika o wiele szybciej. AJAX korzysta z obiektowego modelu dokumentu (DOM) i JavaScript.

Książka zawiera 10 projektów omawiających szczegółowo możliwości technologii AJAX. Dzięki niej możemy nauczyć się weryfikowania danych w formularzach lub tworzenia podpowiedzi podczas wyszukiwania. Inne ciekawe projekty zrealizowane w książce to chat, czytnik, tabela z sortowaniem wierszy oraz tworzenie grafiki SVG. Autorzy w sposób przejrzysty i rzeczowy objaśniają kolejne przykłady. Zarówno kod tworzony w JS, jak i w PHP czy CSS jest opisywany z dodatkowym naciskiem na problemowe kwestie. Na końcu przedstawione są propozycje rozszerzenia, omawianego przykładu o następne funkcjonalności.

Przedstawione projekty może nie porażają swoim rozmachem, ale pokazują główne zalety i wady AJAX. Tworzenie interaktywnych aplikacji internetowych może być naprawdę łatwe i przyjemne, jeśli tylko dokładnie prześledzimy omówione przykłady. Książka wydana przez Helion jest przeznaczona dla programistów, rozpoczynających swoje kodowanie w AJAX.

OSTATECZNA OCENA: 3/5

• Autorzy: Cristian Darie, Bogdan Brinzarea, Filip Chereches-Tosa, Mihai Bucica
• Tytuł oryginału: Ajax and PHP: Building Responsive Web Applications
• Tłumaczenie: Julia Malinowska
• ISBN: 83-246-0644-0
• Format: B5, stron: 328
• Data wydania: 11/2006 (Helion)

Hipotetyczna sytuacja

Tworzymy skrypt PHP, który będzie usuwał plik some-file.txt. Banalny kod naszego skryptu jest zapisany w pliku delete-file.php. Poniżej znajduje się kod naszego programu.

<?php
	unlink('some.file');
?>

Uruchamiamy nasz skrypt i widzimy poniższą informację.

Warning: unlink(some.file) [function.unlink]: No such file or directory in /home/ash/public_html/test/delete-file.php on line 2

Domyślamy się, że problem stanowi funkcja unlink, która nie znalazła wskazanego pliku. Skorzystajmy zatem ze strony manula, gdzie znajdziemy opis danej funkcji, a potem rozwiązanie problemu. Równie łatwo możemy ten proces usprawnić.

Rozwiązanie

Ostrzeżenie, które zobaczyliśmy zawiera link do dokumentacji PHP. Sam link jest podany w takiej formie, która uniemożliwia zwykłe kliknięcie myszką. Pomocny okaże się moduł mod_rewrite serwera Apache , który przepisuje adresy URL. Reguły przepisywania adresów umieszczamy w pliku .htaccess.

RewriteEngine On
RewriteBase /~ash/test/
RewriteRule function.* http://pl.php.net/manual/en/$0.php [L]

Pierwsza linia włącza przepisywanie adresów przez moduł serwera. Kolejna linia wskazuje na lokalizację naszego katalogu z projektem. Jeżeli projekt znajduje się w domyślnym katalogu Apache to drugą linię pomijamy. Ostatnia linia odpowiada za właściwe przepisywanie adresów. Żądanie postaci function.* zostanie przekierowane do odpowiedniego adresu w dokumentacji PHP.

Kiedy tworzymy kolejny projekt konieczne jest skopiowanie pliku .htaccess lub samych reguł, ale nawet pomimo, tego uważam, że opisana metoda daje łatwy dostęp do dokumentacji PHP.

Smarty umożliwia stosowanie struktur kontrolnych, a także wielu modyfikatorów. Wysoka wydajność pakietu została osiągnięta poprzez kompilowanie szablonów do skryptów PHP, a także wbudowanemu systemowi buforowania. Najnowsza wersja biblioteki dostępna jest na stronie Smarty.

Wstęp

Na początku musimy rozpakować paczkę i przegrać na serwer lub do katalogu na lokalnym komputerze. W naszym przypadku tworzymy plik example-01.php, w którym zapisujemy następujący kod.

<?php
	require_once('../libs/Smarty.class.php');

	$TPL = new Smarty;
	$TPL -> template_dir = 'templates/';
	$TPL -> compile_dir = 'templates_c/';
	$TPL -> compile_check = true;
	$TPL -> debugging = false;
	$TPL -> caching = false;
	$TPL -> use_sub_dirs = false;
?>

Powyższy fragment kodu dołącza plik Smarty.class.php, tworzy i ustawia odpowiednie parametry konfiguracyjne. Na początku wystarczy nam jedynie określenie położenia szablonów i szablonów skompilowanych, a w późniejszym czasie możemy dopisać bardziej szczegółowe ustawienia.

Wyświetlanie szablonu

Strona internetowa zapisana jako HTML/XHTML byłaby w dużym podobna do kodu przedstawionego poniżej. Jeśli korzystalibyśmy z PHP to pomiędzy znaczniki wpisalibyśmy wywołania funkcji echo lub print.

<html>
	<head>
		<title></title>
	</head>
	<body>
	...
	</body>
<html>

Jeżeli skorzystamy z systemu szablonów to w pliku sterującym wystarczy wywołać metodę display() z parametrem.

$TPL -> display('example-01.tpl');

Widoczne jest, że ilość kodu jest większa, niż w przypadku gdybyśmy kod szablonu zapisali w samym pliku example-01.php. Jednak naszym celem jest rozdzielenie kodu i części prezentacyjnej, co osiągnęliśmy w prosty sposób.

Zmienne w szablonie

Wyświetlanie statycznych szablonów jest przydatne, ale nasze aplikacje generują głównie dynamiczną zawartość pobieraną z plików czy bazy danych. Smarty posiada możliwość przekazywania zmiennych do szablonu. Chcielibyśmy zmienić tytuł naszej strony, a także wyświetlić przykładowy tekst. Zmodyfikowana wersja szablonu przedstawia się następująco:

<html>
	<head>
		<title>{$title}</title>
	</head>
	<body>
		<h1>Example 1</h1>
			<p>{$text}</p>
	</body>
<html>

Z kolei w pliku sterującym dopisujemy dwie linijki, odpowiadające na przekazanie zmiennych do szablonu. Metoda assign() przesyła zmienną PHP do szablonu.

$title = 'SMARTY - Template Engine';

$TPL -> assign('title', $title);
$TPL -> assign('text', 'Lorem ipsum dolor sit amet...');

$TPL -> display('example-01.tpl');

Sposób w jaki przekażemy argumenty metodzie assign() zależy od nas. Może to być zwykły string lub inna zmienna zdefiniowana w pliku. Wartość przesyłanej zmiennej, którą można formatować wyświetli się w szablonie. Możemy korzystać z komentarzy, które zapisujemy przy pomocy {* i *}.

{* Komentarz w szablonie *}

Możliwe jest również wyświetlenie zmiennej z pliku konfiguracyjnego.

{#zmienna_konfiguracyjna#}

Możemy w końcu wywołać funkcje Smarty.

{funckja_smarty}

Możemy w końcu wywołać funkcje Smarty.

Modyfikatory

Zmienne przesyłane do szablonów można w różny sposób formatować. Przykładowy ciąg znaków możemy wyświetlić jako małe, duże litery czy kapitaliki. Przykładowa składania takiego modyfikatora przedstawia się następująco.

{$text|lower}        {* string pisany małymi literami *}
{$text|upper}        {* string pisany wielkimi literami *}
{$text|capitalize}   {* string pisany kapitalikami *}

Możliwe jest również łączenie kilku modyfikatorów, celem osiągnięcia kilku złożonego formatowania. W tym przypadku tekst będzie wyświetlany wielkimi literami, a znaki załamania wiersza zostaną zastąpione przez <br />.

{$text|upper|nl2br}

Pełna lista modyfikatorów oraz sposób ich działania znajduje się w tabeli poniżej.

Możemy w końcu wywołać funkcje Smarty.

Tablice

Często do szablonów potrzebujemy przesyłać tablice zmiennych. Możliwe jest to dzięki znanej metodzie assign().

$arrBooks = array(
	array('1', 'Standardy sieciowe', 'J.Zeldman'),
	array('2', 'XHTML i CSS', 'Z.Kowalski'),
	array('3', 'ABC Programowania', 'A.A.Atkinson'));

$TPL -> assign('arrBooks', $arrBooks);

Przeglądanie tablicy w szablonie umożliwia specjalna konstrukcja {section}, która oznacza początek pętli. Koniec pętli przeglądającej tablicę oznacza {/section}. Indeks kolejnych wierszy uzyskujemy poprzez [ i ].

<h1>Example 2</h1>
	<table>
	{section name=n loop=$arrBooks}
		<tr>
			<td>{$arrBooks[n].0}</td>
			<td>{$arrBooks[n].1}</td>
			<td>{$arrBooks[n].2}</td>
		</tr>
	{/section}
</table>

Sekcja może posiadać opcjonalny fragment {sectionelse}. Wówczas treść szablonu umieszczona pomiędzy znacznikami {sectionelse} oraz {/section} będzie zawarta w stronie wynikowej wówczas, gdy żaden spośród elementów tablicy nie zostanie przetworzony przez iterację.

Podsumowanie

Smarty to bardzo wydajny system. Pętle przetwarzające tablice oraz modyfikatory zmiennych pozwalają całkowicie odseparować logikę od części prezentacyjnej. W plikach php nie stosowaliśmy znaczników HTML.

System pozwala na warunkowe przetwarzanie szablonów, a także stosowanie innych użytecznych funkcji. Możliwe jest również napisanie własnej i dołączenie jej do silnika. Kolejne przykłady zastosowania przedstawię w następnym artykule dotyczącym szablonów.

Wstęp

Zakładam, że osoby zainteresowane, tym kursem znają technologie XHTML oraz CSS, gdyż jest to absolutna podstawa w sytuacji gdy chcemy zajmować się aplikacjami internetowymi. Dla osób, które mają małe doświadczenie z nowoczesnymi technologiami oraz standardami sieciowymi polecam niezawodny kurs BrowseHappy. Kurs ten jest bardzo dobrym wstępem do zrozumienia specyfiki aplikacji internetowych.

Oprócz XHTML i CSS, warto znać podstawy SQL, który będzie niezbędny przy korzystaniu z bazy danych. W przykładach będziemy korzystać z bazy danych MySQL, a także PHP. Znajomość tego języka będzie wymagana, ponieważ sam Zend Framework jest obiektowym zestawem narzędzi napisanych w PHP5. Więcej na temat Zend Framework można znaleźć także na polskiej stronie projektu.

Do prawidłowego funkcjonowania naszych przykładów, jak i prawdziwych aplikacji potrzebne jest także odpowiednie środowisko. Skrótowo takie środowiska noszą nazwy WAMP i LAMP w zależności od systemu operacyjnego. Instalacja poszczególnych elementów jest niezbędna, a sposób w jaki to zrobimy jest mało istotny.

Zaletami zestawów WAMP i LAMP są wszystkie składniki, które pobieramy i instalujemy w tym samym czasie. Minusem takiego rozwiązania mogą być nieaktualne składniki, więc najlepiej pobrać wszystkie elementy samemu i dokonać instalacji. Prawidłowa instalacja i konfiguracja środowiska pozwoli nam oglądać stronę http://localhost/ na naszym komputerze.

Do pełni szczęścia brakuje nam jeszcze ostatniej wersji Zend Framework, który pobieramy ze strony producenta. Prawidłowa instalacja nie jest skomplikowana i wymaga jedynie rozpakowania ściągniętego archiwum oraz skopiowania katalogu library do głównego katalogu naszego projektu.

Architektura MVC

Zend Framework korzysta z wzorca projektowego MVC, który bardzo dobrze pasuje do specyfiki aplikacji internetowych. Aplikacja napisana przy pomocy tego wzorca zawiera trzy główne składniki:

Model

Serce naszej aplikacji. Zawiera klasy PHP i nie zawiera kodu XHTML.

Widok

Część prezentacyjna naszej aplikacji. Zawiera szablony odpowiedzialne za wizualizację danych.

Kontroler

Część sterująca naszej aplikacji, która służy do komunikacji modelu i widoku. Kontroler nie powinien zawierać zapytań SQL, ani kodu XHTML.

Zastosowanie wzorca projektowego MVC pozwala na oddzielenie warstwy prezentacyjnej od logiki biznesowej. Takie rozdzielenie daje ogromne korzyści podczas tworzenia projektu, jak i późniejszego rozwijania aplikacji.

Zend Framework korzysta także, z przyjaznych adresów URL, które mają duże znaczenie dla wyszukiwarek internetowych. Aby uzyskać takie przyjazne adresy, najprościej skorzystać z modułu mod_rewrite udostępnianego przez serwer Apache.

Podsumowanie

Artykuł ten przedstawia wymagania wobec osoby, która ma zamiar nauczyć się tworzenia aplikacji internetowych w oparciu o Zend Framework. Kolejne odcinki będą opisywać podstawowe klasy frameworka, a także przykłady ich wykorzystania do budowania aplikacji internetowych.

• Zend_Amf i wsparcie dla protokołów AMF0 i AMF3
• Dojo Toolkit 1.2.1
• Wsparcie dla edytora dijit, dostępnego w Dojo Toolkit
• Zend_Service_Twitter
• ZendX_JQuery w dodatkowych bibliotekach
• Zwiększenie wydajności w Zend_Loader, Zend_Controller i komponentach serwerowych
• Poprawione dostarczanie poczty dla Zend_Mail_Storage_Writable_Maildir
• Zend_Text_Table dla formatowania tabel
• Zend_ProgressBar
• Zend_Config_Writer
• ZendX_Console_Unix_Process w dodatkowych bibliotekach
• Usprawnienia i18N
• Polepszenie przesyłania plików
• Adapter Zend_Db_Table_Select dla Zend_Paginator
• Bardziej elastyczna obsługa typów złożonych w Zend_Soap