Przykłady stylizacji tabel zostały w 2006 roku zebrane przez niezawodny Smashing Magazine. Czas w sieci upływa bardzo szybko, wiele z tych przykładów, jeśli nie wszystkie to przykłady przestarzałe. Jednak ten sam Smashing Magazine w nowszym artykule prezentuje naprawdę atrakcyjne przykłady. Niestety wygląd to nie wszystko.

Problem

Wielokrotnie zdarza się, że za ciekawym wyglądem tabeli kryje się nadmierna liczba klas, które dotyczą poszczególnych elementów. Podstawowa struktura tabeli składa się z trzech znaczników <table>, <tr> oraz <td>, które tworzą odpowiedni element tabeli, wiersze i poszczególne komórki.

Taka struktura nie pozwala na zbyt wiele, ponieważ odniesienie się do elementów poprzez selektory kontekstu jest wręcz niemożliwa. Jedyne dostępne rozwiązanie to wykorzystanie atrybutów <class> i selektorów klas.

Kolorowanie wierszy i kolumn wymaga użycia atrybutu <class> dla każdej komórki. Kolorowanie samych wierszy uzyskamy poprzez atrybuty<class> dla poszczególnych znaczników <tr>. Poniższe style określają kolor tła dla nieparzystego i parzystego wiersza oraz nieparzystej i parzystej kolumny.

.odd-row {
	background: #eee;
}
.even-row {
	background: #ccc;
}
.odd-column {
	background: #fcc;
}
.even-column {
	background: #f44;
}

Zamierzony efekt zostanie osiągnięty, ale kod naszej tabeli stanie się mniej czytelny, zarówno dla wyszukiwarek, jak i dla ludzie. Istnieje dobra alternatywa dla powyższego rozwiązania.

Rozwiązanie pośrednie

Konieczne zmiany dotyczą kodu tabeli. Struktura tabeli udostępnia elementy grupujące wiersze oraz kolumny. Znaczniki <thead>, <tbody> oraz <tfoot> grupują odpowiednio wiersze nagłówka, danych i stopki.

Analogiczne przeznaczenie ma znacznik <colgroup>, który obejmuje poszczególne kolumny tabeli, zdefiniowane przez znaczniki <col>.

Ważne jest zrozumienie kolejności wyświetlania warstw, które tworzą strukturę tabeli. Szczegółowy artykuł na ten temat napisał Roger Johansson.

Zmodyfikowana struktura pozwala na użycie analogicznych stylów w arkuszu, jednak zamiast selektorów klasy korzystamy z selektorów kontekstu.

Nowoczesne podejście

Selektory potomka oferowane przez CSS3 umożliwiają jeszcze dokładniejsze odwołanie się do elementów w strukturze dokumentu. Niestety Internet Explorer nie obsługuje selektora potomka, co jest sporym mankamentem tego rozwiązania.

col:nth-child(odd) {
	background: #faa;
}
col:nth-child(even) {
	background: #f44;
}
tbody tr:nth-child(odd) {
	background: transparent url(img/grey-10-transparent.png) 0 0 repeat;
}
tbody tr:nth-child(even) {
	background: transparent url(img/grey-50-transparent.png) 0 0 repeat;
}

Właściwe dobranie kolorów tła oraz obrazów pozwala na uzyskanie właściwego kolorowania wierszy i kolumn. Wygląd tabeli jest dokładnie taki, jak oczekiwaliśmy. Dodatkowa zaleta tego podejścia to struktura tabeli wolna od zbędnych atrybutów <class>.

Podsumowanie

Przedstawione przykłady różnią się sposobem w jaki uzyskano efekt końcowy. Czytelniejsza struktura i lżejszy kod to wielka zaleta. Podobnych rozwiązań istnieje wiele, jednak nie stosuje się ich powszechnie z powodu braku wsparcia po stronie Internet Explorera.

Uzyskanie takich efektów umożliwia CSS3, który jest poprawnie obsługiwany przez nowoczesne przeglądarki. Trudno mówić o komercyjnym zastosowaniu takiego rozwiązania, kiedy Internet Explorer 8 odmawia poprawnej interpretacji wielu selektorów CSS3, w tym bardzo użytecznych selektorów potomka. Jednak praktycznie zapoznanie się z nowymi możliwościami CSS3, pozwoli na ich stosowanie chociażby w niekomercyjnych projektach lub własnych zastosowaniach.

Wprowadzenie

Pierwszym krokiem jest stworzenie struktury tabeli. Danymi źródłowymi były wartości indeksów na GPW, zaczerpnięte z serwisu finansowego Wirtualnej Polski. Jakie było moje zdziwienie, gdy kod dwukolorowej tabeli z kilkowa wierszami zawierał ponad 3000 znaków. Jednak takie są skutki formatowania danych w kodzie HTML, a także błędne wykorzystanie dostępnych technologii.

Minimalna struktura tabeli to znaczniki <table>, <tr> oraz <td>. Elementy te odpowiadają za tworzenie całej tabeli, kolejnych wierszy i poszczególnych komórek. W dalszej kolejności możemy dołączyć <thead>, <tbody>, a także <tfoot>, które dzielą całość tabeli na poszczególne sekcje: nagłówek, zawartość oraz stopkę. Wielu programistów zapomina o opisie tabeli, który zamieszczamy w tagu <caption>. Szczegółowe informacje na temat struktury tabeli w XHTML przedstawia specyfikacja na stronie W3C.

Poniżej został przedstwiony skrócony kod tabeli, jaka była użyta w tym artykule.

<table>
    <caption>Indeksy (WIG20 bez opóźnień)</caption>
    <thead>
        <tr>
            <th rowspan="2">czas</th>
            <th rowspan="2">nazwa</th>
            <th colspan="2">wartość [pkt]</th>
            <th colspan="2">zmiana</th>
            <th colspan="3">wartość [pkt]</th>
        </tr>
        <tr>
            <th>bieżąca</th>
            <th>odniesienia</th>
            <th>[pkt]</th>
            <th>[%]</th>
            <th>otwarcia</th>
            <th>min</th>
            <th>max</th>
        </tr>
    </thead>
    <tbody>
        <tr>
            <td>16:40</td>
            <td>WIG20</td>
            <td>1 810,38</td>
            <td>1 810,97</td>
            <td>-0,59</td>
            <td>-0,03</td>
            <td>1 824,07</td>
            <td>1 803,29</td>
            <td>1 837,98</td>
        </tr>
        ...
    </tbody>
</table>

Najważniejsza zaleta tabeli to czytelność danych, które są grupowane wierszami, kolumnami lub wierszami i kolumnami. Niestety zbyt małe odstępy między komórkami niekorzystnie wpływają na szukanie danych oraz ich porównywanie, co przedstawia pierwszy przykład.

Wersja podstawowa

Selektory potomka dostępne w CSS3 odnoszą się do odpowiednich elementów potomnych danego rodzica. Tabela to powtarzający się zbiór określonych znaczników, a zatem idealnie nadaje się do zademonstrowania wspomnianych selektorów strukturalnych.

Najpierw zajmiemy się ustawieniem podstawowych właściwości dla naszej tabeli, jak tło, odstępy rozmiar czcionki dla wszystkich komórek.

table {
    background: #aaa;
    font-family: sans-serif;
    font-size: 12px;
    border-spacing: 1px;
}

Dotychczasowym sposobem na uzyskanie kolorowania wierszy w tabelach było stosowanie atrybutu class dla elementu <tr>. jeszcze trudniejsze było kolorowanie kolumn, które wymagało takiego zabiegu przy każdej komórce <td>. Jednak CSS3 pozwala na szybkie odnalezienie dowolnego elementu w strukurze DOM, pod warunkiem, że znamy jego rodzica.

Odnalezienie nieparzystych wierszy tabeli i ustawienie koloru tła umożliwia następujący selektor tr:nth-child(2n+1). Możliwy jest, także bardziej ludzki zapis, czyli tr:nth-child(odd).

table tr:nth-child(odd) td {
    background: #eee;
}

Analogicznie postępujemy w przypadku parzystych wierszy, do których zastosujemy selektor tr:nth-child(2n) lub tr:nth-child(even).

table tr:nth-child(even) td {
    background: #ccc;
}

Kolejne reguły ustawiają kolor tła nagłówka, odstępy kolor czcionki. Informacje przedstawione w całej tabeli zostały wyrównane do prawej, pownieważ większość z kolumn zawiera dane liczbowe. Dwie pierwsze kolumny zostały wyrównane do lewej, dzięki selektorom potomka ustawionym dla komórek td:nth-child(1) i td:nth-child(2).

table th {
    background: #000;
    padding: 5px 10px;
    color: #fff;
}
table td {
    padding: 3px 5px;
    text-align: right;
}
td:nth-child(1),
td:nth-child(2) {
    text-align: left;
}

Kilkanaście linijek kodu CSS zmienia znacząco wygląd naszej tabeli, co pokazuje kolejny przykład. To nie koniec możliwości jakie oferuje CSS w przypadku stylowania tabel.

Możliwe jest ustawienie określonych właściwości dla poszczególnych kolumn, tak jak to miało miejsce w przypadku wyrównania zawartości pierwszej i drugiej kolumny. Bardzo przydatny jest opis tabeli umieszczony w znaczniku <caption>, który bez przeszkód modyfikujemy w stylach kaskadowych.

Jeśli szerokość naszej tabeli jest zbyt mała i chcemy zwiększyć jej rozmiar to z pomocą przychodzą następujące reguły:

table {
    width: 100%;
    max-width: 1024px;
}

Dzięki tym właściowościom nasza tabela dostosuje się do szerokości strony lub elementu, w którym jest umieszczona, nie przekraczając przy tym 1024 pikseli. W przypadku osadzenia tabeli w elemencie o zadanej szerokości, druga właściowość jest zbędna.

Podsumowanie

Dalsze możliwości stylizacji przykładowej tabeli są równie łatwe, dzięki zastosowaniu nowych selektorów. Wszystko zależy od naszych potrzeb i wyobraźni. Przeglądarki, które obsługują selektory CSS3 to Firefox 3.1+, Opera 9+, Safari 3+ oraz Chrome. Istnieje częściowe wsparcie dla wymienionych selektorów w przeglądarkach Internet Explorer, jednak nawet IE8 nie obsługuje sporej ich części.