Tabele i style kaskadowe

Tabela jest jednym z podstawowych elementów HTML, a przeznaczeniem tabeli jest prezentacja danych tebelarycznych. Przed laty dzięki swoim właściwościom tabele były wykorzystywane na wiele różnych, niekoniecznie właściwych sposobów. Obecne technologie pozwalają na zmienienie wyglądu tabeli bardzo prosto i szybko, jednocześnie zachowując minimalną ilość znaczników, zamiast wiele klas.

Uzyskanie takich efektów umożliwia CSS3, który jest poprawnie obsługiwany przez nowoczesne przeglądarki. Trudno mówić o komercyjnym zastosowaniu takiego rozwiązania, kiedy Internet Explorer 8 odmawia poprawnej interpretacji wielu selektorów CSS3, w tym bardzo użytecznych selektorów potomka. Jednak praktycznie zapoznanie się z nowymi możliwościami CSS3, pozwoli na ich stosowanie chociażby w niekomercyjnych projektach lub własnych zastosowaniach.

Wprowadzenie

Pierwszym krokiem jest stworzenie struktury tabeli. Danymi źródłowymi były wartości indeksów na GPW, zaczerpnięte z serwisu finansowego Wirtualnej Polski. Jakie było moje zdziwienie, gdy kod dwukolorowej tabeli z kilkowa wierszami zawierał ponad 3000 znaków. Jednak takie są skutki formatowania danych w kodzie HTML, a także błędne wykorzystanie dostępnych technologii.

Minimalna struktura tabeli to znaczniki <table>, <tr> oraz <td>. Elementy te odpowiadają za tworzenie całej tabeli, kolejnych wierszy i poszczególnych komórek. W dalszej kolejności możemy dołączyć <thead>, <tbody>, a także <tfoot>, które dzielą całość tabeli na poszczególne sekcje: nagłówek, zawartość oraz stopkę. Wielu programistów zapomina o opisie tabeli, który zamieszczamy w tagu <caption>. Szczegółowe informacje na temat struktury tabeli w XHTML przedstawia specyfikacja na stronie W3C.

Poniżej został przedstwiony skrócony kod tabeli, jaka była użyta w tym artykule.

<table>
    <caption>Indeksy (WIG20 bez opóźnień)</caption>
    <thead>
        <tr>
            <th rowspan="2">czas</th>
            <th rowspan="2">nazwa</th>
            <th colspan="2">wartość [pkt]</th>
            <th colspan="2">zmiana</th>
            <th colspan="3">wartość [pkt]</th>
        </tr>
        <tr>
            <th>bieżąca</th>
            <th>odniesienia</th>
            <th>[pkt]</th>
            <th>[%]</th>
            <th>otwarcia</th>
            <th>min</th>
            <th>max</th>
        </tr>
    </thead>
    <tbody>
        <tr>
            <td>16:40</td>
            <td>WIG20</td>
            <td>1 810,38</td>
            <td>1 810,97</td>
            <td>-0,59</td>
            <td>-0,03</td>
            <td>1 824,07</td>
            <td>1 803,29</td>
            <td>1 837,98</td>
        </tr>
        ...
    </tbody>
</table>

Najważniejsza zaleta tabeli to czytelność danych, które są grupowane wierszami, kolumnami lub wierszami i kolumnami. Niestety zbyt małe odstępy między komórkami niekorzystnie wpływają na szukanie danych oraz ich porównywanie, co przedstawia pierwszy przykład.

Wersja podstawowa

Selektory potomka dostępne w CSS3 odnoszą się do odpowiednich elementów potomnych danego rodzica. Tabela to powtarzający się zbiór określonych znaczników, a zatem idealnie nadaje się do zademonstrowania wspomnianych selektorów strukturalnych.

Najpierw zajmiemy się ustawieniem podstawowych właściwości dla naszej tabeli, jak tło, odstępy rozmiar czcionki dla wszystkich komórek.

table {
    background: #aaa;
    font-family: sans-serif;
    font-size: 12px;
    border-spacing: 1px;    
}

Dotychczasowym sposobem na uzyskanie kolorowania wierszy w tabelach było stosowanie atrybutu class dla elementu <tr>. jeszcze trudniejsze było kolorowanie kolumn, które wymagało takiego zabiegu przy każdej komórce <td>. Jednak CSS3 pozwala na szybkie odnalezienie dowolnego elementu w strukurze DOM, pod warunkiem, że znamy jego rodzica.

Odnalezienie nieparzystych wierszy tabeli i ustawienie koloru tła umożliwia następujący selektor tr:nth-child(2n+1). Możliwy jest, także bardziej ludzki zapis, czyli tr:nth-child(odd).

table tr:nth-child(odd) td {
    background: #eee;    
}

Analogicznie postępujemy w przypadku parzystych wierszy, do których zastosujemy selektor tr:nth-child(2n) lub tr:nth-child(even).

table tr:nth-child(even) td {
    background: #ccc;
}

Kolejne reguły ustawiają kolor tła nagłówka, odstępy kolor czcionki. Informacje przedstawione w całej tabeli zostały wyrównane do prawej, pownieważ większość z kolumn zawiera dane liczbowe. Dwie pierwsze kolumny zostały wyrównane do lewej, dzięki selektorom potomka ustawionym dla komórek td:nth-child(1) i td:nth-child(2).

table th {
    background: #000;
    padding: 5px 10px;
    color: #fff;
}
table td {
    padding: 3px 5px;
    text-align: right;
}
td:nth-child(1),
td:nth-child(2) {
    text-align: left;
}

Kilkanaście linijek kodu CSS zmienia znacząco wygląd naszej tabeli, co pokazuje kolejny przykład. To nie koniec możliwości jakie oferuje CSS w przypadku stylowania tabel.

Możliwe jest ustawienie określonych właściwości dla poszczególnych kolumn, tak jak to miało miejsce w przypadku wyrównania zawartości pierwszej i drugiej kolumny. Bardzo przydatny jest opis tabeli umieszczony w znaczniku <caption>, który bez przeszkód modyfikujemy w stylach kaskadowych.

Jeśli szerokość naszej tabeli jest zbyt mała i chcemy zwiększyć jej rozmiar to z pomocą przychodzą następujące reguły:

table {
    width: 100%;
    max-width: 1024px;
}

Dzięki tym właściowościom nasza tabela dostosuje się do szerokości strony lub elementu, w którym jest umieszczona, nie przekraczając przy tym 1024 pikseli. W przypadku osadzenia tabeli w elemencie o zadanej szerokości, druga właściowość jest zbędna.

Podsumowanie

Dalsze możliwości stylizacji przykładowej tabeli są równie łatwe, dzięki zastosowaniu nowych selektorów. Wszystko zależy od naszych potrzeb i wyobraźni. Przeglądarki, które obsługują selektory CSS3 to Firefox 3.1+, Opera 9+, Safari 3+ oraz Chrome. Istnieje częściowe wsparcie dla wymienionych selektorów w przeglądarkach Internet Explorer, jednak nawet IE8 nie obsługuje sporej ich części.

9 odpowiedzi do “Tabele i style kaskadowe”

  1. Będę się od czasu do czasu czepiać: „minimalną ilość znaczników” należy zastąpić” przez „minimalną liczbę znaczników”. Ilość odnosi się do „niepoliczalnych elementów”, liczba do „policzalnych”. Pewna ilość cukru, towarów, mąki, ale i to zdecydowanie, pewna liczba studentów (bez względu na ich możliwości intelektualne), pewna liczba kotów, itp. Pozdrawiam purysta.

  2. Z tego co widzę selektory ntx-child nie działają na IE. Jak poradzić sobie z tym problemem?

  3. Super, fajne. A co jeżeli chciałbym w kolumnie pierwszy i ostatni wiersz zrobić zaokrąglone tło z obrazka? Czyli jak odwołać się do last child i first chiold? Pozdro

  4. @Rado: Nie do końca rozumiem jaki efekta chciałbyś osiągnąć, ale wkrótce zamierzam przedstawić inne ciekawe przykłady stylizacji tabel.

  5. Swoją drogą ciekawostką jest brak obsługi przez Mozillę większości atrybutów dla znaczników i .
    Nie są obsługiwane np. atrybuty align czy char.
    Co gorsza elementy czy kolumn oznaczonych znacznikami i nie dziedziczą stylów CSS.

    Czyżby deweloperzy Mozilli uważali, że w przypadku tabel ich stylizacja w podziale na kolumny nie jest potrzebna?

  6. @poprawka tekstu

    Swoją drogą ciekawostką jest brak obsługi przez Mozillę większości atrybutów dla znaczników HTML ‚colgroup’i ‚col’.
    Nie są obsługiwane takie przydatne atrybuty, jak align czy char.

    Co gorsza komórki ‚th’ czy ‚td’ kolumn oznaczonych tymi znacznikami nie dziedziczą po nich stylów CSS.

    Czyżby deweloperzy Mozilli uważali, że w przypadku tabel ich stylizacja w podziale na kolumny nie jest potrzebna?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *